Debriefen, zo gewoon als beschuit met muisjes

Het veld, waaronder de ziekenhuizen, heeft de laatste jaren sterk ingezet op verbetering van de geboortezorg, vertelt MediRisk’s projectleider Stefan zum Vörde. “Dat moest ook. De perinatale sterfte in Nederland was in het eerste decennium van 2000 alarmerend hoog ten opzichte van andere Europese landen.


"Wat ging goed, wat kan beter? Langer dan een paar minuten hoeft dat niet te duren"

Sinds 2010 zijn onder andere zorgprofessionals en ziekenhuizen goed aan de slag gegaan met het verbeteren van de organisatie van de verloskundige zorg en de financiering van integrale zorg, maar ook met Crew Resource Management, SBAR en simulatietrainingen op de verloskamer.” Hij vervolgt: “Door invoering van Crew Resource Management zijn bijvoorbeeld de hiërarchische verhoudingen soepeler geworden, is duidelijk wie de leider is en hoe je elkaar het beste aanspreekt. Tegelijkertijd is gewerkt aan een beter gestructureerde overdracht met methodes als SBAR. “

Elk kind telt

Zum Vörde noemt de resultaten van alle initiatieven uit het veld bemoedigend, maar benadrukt dat MediRisk met eigen informatie en vanuit een ander perspectief een belangrijke aanvulling kan bieden. “Als verzekeraar richten wij ons op erkende verwijtbare fouten. Door meer dan 300 claims in de afgelopen tien jaar te onderzoeken zien we duidelijke signalen, die erop wijzen dat gebrekkige teamperformance en slecht beoordeelde CTG-scans de belangrijkste redenen zijn dat dingen misgaan op de verloskamer. De vraag die wij ons stelden was: kunnen wij daar wat mee? Moeten we een preventieprogramma ontwikkelen? Nu is het niet zo dat je met meer inspanningen op de verloskamer makkelijk resultaat ziet. Het gaat bij schade in de klinische geboortezorg om hele kleine aantallen en het effect van aanvullende maatregelen kun je nauwelijks aantonen. Terwijl je ze wel bij álle bevallingen moet implementeren, dus ook bij de overgrote meerderheid van normale bevallingen. Van de andere kant is de impact van geboorteschade onacceptabel groot. Het is reden voor MediRisk om zich, na de ontwikkeling van de Vangnetten OK en SEH, te richten op het vormgeven vaneen Vangnet Geboortezorg waarbij de lage frequentie van calamiteiten vraagt om een specifiekere Safety 2.0 aanpak. Deels zijn de maatregelen van het Vangnet Geboortezorg namelijk ‘klassiek’ gebaseerd op dat wat soms fout gaat, zoals het beoordelen van het CTG. Dat vraagt dan om aanvullende maatregelen. Deels zijn ze juist niet gebaseerd op dat wat soms fout gaat, maar richten we ons op dat wat in de samenwerking op de verloskamers bijna altijd goed gaat. Daar valt namelijk heel veel van te leren. Het gaat dan om het vertalen van onderdelen uit de bekende verloskundige simulatietrainingen naar de dagelijkse gang van zaken op de verlosafdeling; een ontwikkeling waar sommige partijen in het veld al veel ervaring mee hebben.

Samen nabespreken

Zoals gynaecoloog prof. dr. Guid Oei van Máxima Medisch Centrum, die al tien jaar geleden simulatietrainingen op de verloskamers introduceerde. Oei: “Iedereen komt bij ons een paar keer per jaar aan de beurt bij deze training. Dan oefenen we met rollen, leiderschap, teamwerk, situation awareness en het nemen van besluiten. Die simulaties worden opgenomen en besproken met elkaar en met communicatie- en inhoudelijke deskundigen. Dat werkt goed. Medewerkers raken er steeds meer aan gewend om over het teamfunctioneren te praten en zich kwetsbaar op te stellen.” Oei vervolgt: “Wil je dat het geleerde echt beklijft, een automatisme wordt, dan moet je een stap verder gaan. Dat doen we door steeds vaker te debriefen. Het betekent dat we na een bevalling als team even bij elkaar komen en bespreken hoe de samenwerking en communicatie ging. Wat ging goed, wat kan beter. Langer dan een paar minuten hoeft dat niet te duren.”

Ouders erbij

“Laatst kwam een vader naar me toe. Zijn vrouw had een paar weken daarvoor een zware bevalling meegemaakt. Het kind werd geboren met schouderdystocie. In zo’n situatie ontstaat makkelijk paniek. Als je te hard trekt worden zenuwen beschadigd, wacht je te lang dan ontstaat zuurstofgebrek en kan het kind overlijden. Hoe beslis je dat met elkaar? Wanneer stuur je bij? Gelukkig ging het goed maar de vader, die machteloos aan de zijlijn had gestaan, zag verbeterpunten die ons ontgaan waren. Die inzichten kun je direct op de werkvloer toepassen. Ik ben er daarom voor om ook ouders bij de debriefing te betrekken. Sterker: ik verwacht dat we het over een paar jaar allemaal zo doen, gewoon aan het bed bij de jonge moeder. Het kost nauwelijks tijd en je leert er veel van.” “In feite zetten we een kleine kwaliteitscirkel op. Kennis blijft actueel en als team zoek je continu naar verbeterpunten. Bovendien debriefen we niet alleen de bevallingen met een slechte afloop, maar ook de bevallingen - en dat zijn verreweg de meeste - die goed gingen. Debriefen is dus geen straf, maar onderdeel van het systeem; het moet net zo standaard worden als beschuit met muisjes na een bevalling.”

CTG

Zum Vörde neemt deze ervaringen graag mee in de verdere vormgeving van het Vangnet Geboortezorg en hij ziet nog méér. “Teamwerk is één van de factoren die we terugzien in onze claimanalyse. Vanuit een Safety 2.0 perspectief kunnen we daar sterk op inzetten en de debriefing nadrukkelijk onder de aandacht brengen. De andere grote oorzaak van schade is de beoordeling van de CTG-scan. In de richtlijn van de NVOG is de scan genoemd als belangrijkste instrument voor klinische bewaking. Tegelijkertijd spreekt de richtlijn over bekende nadelen. Enerzijds is het vaak onduidelijk wie in de verloskamer gerechtigd is om een scan te beoordelen. Anderzijds zijn scans op meerdere manieren te interpreteren. Dat is vragen om fouten en natuurlijk moet dat anders. Dat vraagt meer om een Safety 2.0 benadering, waarbij we de huidige afspraken rondom het CTG-gebruik misschien wat moeten aanscherpen om fouten te voorkomen. Ook daar gaan we aan werken in het nieuwe vangnet.” Het Vangnet Geboortezorg wordt op dit moment met betrokken zorgprofessionals verder uitgewerkt. In de loop van 2016 deelt MediRisk de eerste ervaringen en de verdere stappen voor implementatie.

 

Bron: ledenmagazine Alert, januari 2016

Wilt u de andere artikelen uit deze Alert lezen? U vindt deze Alert en andere jaargangen in onze kennisbank.

> Kennisbank: Ledenmagazine Alert

Contact met MediRisk

Hebt u vragen? Neem dan gerust contact met ons op: