Wat is informed consent?

Een belangrijk uitgangspunt van het gezondheidsrecht is dat de patiënt toestemming geeft voor het uitvoeren van een medische behandeling. Zonder toestemming is er immers sprake van een ongeoorloofde inbreuk met de integriteit van een patiënt. Om rechtsgeldig toestemming te geven heeft de patiënt goede informatie nodig. Daarom moet een arts, alvorens toestemming te vragen, de patiënt eerst informatie geven over de voorgenomen behandeling. De informatieplicht van de arts en het toestemmingsvereiste vormen een twee-eenheid.

Informed consent

De patiënt heeft het recht om op een begrijpelijke en zo volledig mogelijke manier te worden ingelicht over de uit te voeren medische behandeling. Het bespreken van de diagnose, de daarbij behorende behandeling, de risico’s verbonden aan de behandeling maar ook de mogelijke alternatieven zijn hier een onderdeel van. Alleen op basis van volledige informatie kan de patiënt een goede afweging maken en noodzakelijke toestemming verlenen voor de behandeling.

Informeer de patiënt dus vooraf over:

    • De aard en het doel van het onderzoek of de behandeling
    • Het verwachte resultaat en (mogelijke) gevolgen van het onderzoek of de behandeling (fysiek, emotioneel, sociaal)
    • De risico’s van de behandeling of het onderzoek; hoe ernstiger de risico’s of mogelijke complicaties, hoe meer informatie
    • Alternatieve behandel- of onderzoeksmethoden
    • Mogelijkheden en gevolgen voor niet-behandelen of uitstel van onderzoek of behandeling
    • Eventueel instructies voor nazorg

Aanscherping van informatieplicht voor artsen.

Per 1 januari 2016 zijn de informatieplichten voor de arts aangescherpt. Op verzoek van de patiënt moet de arts de patiënt ook informeren over de door zorgaanbieder aangeboden zorg, waaronder begrepen de tarieven en de kwaliteit, alsmede over de ervaringen van patiënten met die zorg. De zorgaanbieder dient de patiënt voorts te informeren over het al dan niet bestaan van een wetenschappelijk bewezen werkzaamheid van die zorg alsmede over de wachttijd. (bron website KNMG)


Wist u dat?
Van alle claims van MediRisk ziekenhuizen (uit de periode 2004-2013) hebben 1,2 op de 10 claims te maken met informed consent. 70% van deze claims betreft snijdende specialismen. Bij bariatrische chirurgie speelt informed consent zelfs in 52% van de claims een rol, waarbij met name het niet goed geïnformeerd zijn over mogelijke complicaties door de patiënt verweten wordt.

Contact met MediRisk

Hebt u vragen? Neem dan gerust contact met ons op:

Informatie afstemmen op de patiënt

Krijgt de patiënt de informatie die zij wil en begrijpt ze wat je zegt?

De behoefte aan informatie kan per patiënt verschillen. Wat de patiënt kan begrijpen ook. Daarom is het zaak om:

  • Bij het verstrekken van de informatie goed na te gaan of de patiënt de informatie begrijpt. Kijk hier bij ook naar eventuele beperkingen (zowel fysiek, cognitief, als taal en taalvaardigheid/laaggeletterdheid.
  • Rekening te houden met de specifieke omstandigheden van een patiënt (bijvoorbeeld een beroep). Dit kan een reden zijn de patiënt uitvoeriger te informeren.
  • Te checken of de patiënt wilsbekwaam is. Bij een wilsonbekwame minderjarige of meerderjarige patiënten is de toestemming van een ouder of vertegenwoordiger nodig.
  • Te controleren of de patiënt de informatie goed begrepen heeft. De report back methode is hiervoor de gouden standaard. Dit houdt in dat de patiënt in haar eigen woorden herhaalt wat u zojuist besproken heeft.
  • De patiënt nadrukkelijk uit te nodigen vragen te stellen.

Wist u dat?
Van alle claims van MediRisk ziekenhuizen (uit de periode 2004-2013) hebben 1,2 op de 10 claims te maken met informed consent. 70% van deze claims betreft snijdende specialismen. Bij bariatrische chirurgie speelt informed consent zelfs in 52% van de claims een rol, waarbij met name het niet goed geïnformeerd zijn over mogelijke complicaties door de patiënt verweten wordt.

Contact met MediRisk

Hebt u vragen? Neem dan gerust contact met ons op:

Uitzonderingen

De patiënt dient te allen tijde toestemming te geven voor de behandeling. Er zijn echter een aantal uitzonderingen.

Uitzondering in spoedsituaties

In spoedsituaties mag een arts zonder toestemming tot een verrichting overgaan indien de tijd voor het vragen van toestemming ontbreekt, omdat de onmiddellijke uitvoering van de verrichting nodig is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen.

Uitzondering therapeutische exceptie

In sommige gevallen kan de zorgverlener na overleg met een collega informatie (tijdelijk) achterhouden voor de patiënt. Als bijvoorbeeld ernstig nadeel voor de patiënt te vrezen is zoals een ernstige psychische crisis op het moment dat de patiënt een zeer ongunstige prognose te horen krijgt.

Uitzondering recht op niet-weten

De zorgverlener moet het recht van de patiënt respecteren, als de patiënt niet wil worden geïnformeerd. Maar als dit leidt tot nadelige gevolgen voor de patiënt of voor anderen hoeft de zorgverlener dit niet te respecteren. Het is belangrijk deze wens van de patiënt goed vast te leggen in het dossier.



Wist u dat?
Van alle claims van MediRisk ziekenhuizen (uit de periode 2004-2013) hebben 1,2 op de 10 claims te maken met informed consent. 70% van deze claims betreft snijdende specialismen. Bij bariatrische chirurgie speelt informed consent zelfs in 52% van de claims een rol, waarbij met name het niet goed geïnformeerd zijn over mogelijke complicaties door de patiënt verweten wordt.

Contact met MediRisk

Hebt u vragen? Neem dan gerust contact met ons op:

Dossiervoering: nauwkeurig vastleggen van informed consent

Om als het nodig is te kunnen verantwoorden dat de patiënt volledige en juiste informatie heeft gekregen, is het belangrijk:

  • De informatie-uitwisseling in het kader van informed consent over de behandeling, de risico’s, mogelijke complicaties, alternatieve behandelingen en nazorginstructies nauwkeurig te registreren in het patiëntendossier.
  • Daarbij ook te noteren of individuele risico’s met de patiënt besproken zijn.
  • Ook vast te leggen welke hulpmiddelen zijn gebruikt om de informatie begrijpelijk te maken, zoals patiëntfolders, video’s en checklists.

 

Te weten dat een handtekening van de patiënt in principe niet nodig is.

Wist u dat?
Van alle claims van MediRisk ziekenhuizen (uit de periode 2004-2013) hebben 1,2 op de 10 claims te maken met informed consent. 70% van deze claims betreft snijdende specialismen. Bij bariatrische chirurgie speelt informed consent zelfs in 52% van de claims een rol, waarbij met name het niet goed geïnformeerd zijn over mogelijke complicaties door de patiënt verweten wordt.

Contact met MediRisk

Hebt u vragen? Neem dan gerust contact met ons op: