U kunt zoeken op alfabetische volgorde. Het antwoord op de vragen is uiteraard algemeen van aard. Wilt u een op uw persoonlijke situatie toegespitst advies of vindt u geen antwoord op uw vraag, maakt u dan gebruik van het vragenformulier. In principe zullen we u per e-mail antwoorden.
- Agressie door patiënt
- Is het ziekenhuis aansprakelijk voor schade van een werknemer veroorzaakt door een agressieve patiënt?
Eventuele aansprakelijkheid van het ziekenhuis in de hoedanigheid van werkgever van een mishandelde werknemer valt in principe onder de dekking van de MediRisk-polis. Uitgangspunt is dat de patiënt zelf verantwoordelijk is voor zijn handelen en daarvoor in beginsel aansprakelijk gesteld kan worden. Eventuele aansprakelijkheid van het ziekenhuis in de hoedanigheid van werkgever van een mishandelde werknemer valt in principe onder de dekking van de MediRisk-polis. Uiteraard zal per geval moeten worden beoordeeld of er inderdaad sprake is van aansprakelijkheid van de werkgever. Het is raadzaam om te allen tijde bij de politie aangifte te doen van mishandeling. Er zal een proces-verbaal worden opgemaakt waarna eventuele vervolging kan worden ingesteld.
- Bewaren klachtendossiers
- Hoe lang moet de instelling een klachtendossier bewaren?
De klachtenrichtlijn gezondheidszorg geeft suggesties over de bewaartermijn van (onderdelen van) klachtendossiers.
De suggestie bij 1R is, om tot de persoon herleidbare klachtgegevens te bewaren conform de vereisten van het vrijstellingsbesluit WBP tot maximaal 2 jaar na afsluiting van de klachtafhandeling. Daarbij wordt opgemerkt dat die termijn geldt vanaf de datum van afsluiting van de klachtenprocedure. Wanneer echter valt te voorzien dat men na afloop van tijd op de zaak terugkomt of een claimindiening te verwachten valt, acht MediRisk een langere bewaartermijn soms zinvol. Het klachtendossier kan namelijk belangrijke informatie voor de schadeprocedure bevatten. Nu voor claims een verjaringstermijn van 5 jaar geldt, zou je voor deze selectie van klachtendossiers ook een dergelijke termijn kunnen hanteren. Bewaar klachtencorrespondentie altijd gescheiden van het medisch dossier.
- Bewaren patiëntendossiers
- Hoe lang moet ik een patiëntendossier bewaren?
Patiëntendossiers moeten ingevolge de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) 15 jaar worden bewaard. In de praktijk gaat men ervan uit dat deze termijn gaat lopen vanaf het einde van de behandeling (na de laatste contactdatum). Lees verder
- Bewaren claimcorrespondentie
- Hoe lang moet claimcorrespondentie bewaard worden?
Bewaar claimcorrespondentie bij zaakschaden tot 1 jaar na sluiting van het dossier en bij letselschade tot 2 jaar na sluiting, maar altijd gescheiden van het medisch dossier. Wij adviseren u voor claimcorrespondentie de volgende bewaartermijnen aan te houden:
- afgehandelde zaakschaden (zonder letsel): bewaren tot 1 jaar na sluiting dossier, daarna vernietigen;
- afgehandelde letselschaden: bewaren tot 2 jaar na sluiting dossier, daarna vernietigen.
Overigens hanteert MediRisk intern langere bewaartermijnen.
- Complicaties meedelen
- Welke complicaties moet ik aan de patiënt meedelen?
Hoe vaker de complicatie voorkomt of hoe ernstiger hij is, des te eerder dient u de patiënt te informeren. Bij electieve ingrepen is de informatieplicht zwaarder dan bij niet-electieve ingrepen. Het is onjuist om slechts uit te gaan van de kans op complicaties en bijvoorbeeld te stellen dat complicaties met een incidentie lager dan 1 % niet gemeld hoeven te worden. Belangrijker dan de kans op een complicatie is de vraag of het in de beroepsgroep gebruikelijk is op deze complicatie te wijzen. Het antwoord op die vraag kan dus liggen in richtlijnen, literatuur en expert opinions. Lees ook de MediRisk-brochure Informed consent: tips uit de schadepraktijk.
- Disclaimers
- Adviseert MediRisk het gebruik van disclaimers waarin aansprakelijkheid wordt uitgesloten in patiëntenbrochures?
Een disclaimer is vaak bedoeld als juridische vrijwaring, echter dit kan hiermee niet worden bereikt. De arts of het ziekenhuis kan niet aan aansprakelijkheid ontkomen door eenvoudigweg te stellen dat men niet aansprakelijk is. Men moet zorgen voor zorgvuldige informatieverstrekking en de algemene aard van de informatie benadrukken. Men dient te melden dat patiënten voor specifieke informatie over hun eigen gezondheidstoestand terecht kunnen bij een arts. Een colofon kan nuttig zijn. Hierin kan de patiënt worden gewezen op het feit dat de folder slechts algemene informatie bevat en dat de arts op zijn specifieke situatie
toegesneden informatie geeft. Het accent ligt dan echter meer op het belang van een juiste voorlichting van de patiënt, in de zin van het afstemmen van diens verwachtingen naar aanleiding van de folder.
- Externe activiteiten
- Biedt de polis dekking voor schade door of aan patiënten bij externe activiteiten?
Hier dient onderscheid gemaakt te worden tussen twee situaties.
1. De patiënt brengt schade toe aan een ander.
Zoals gebruikelijk in het reguliere maatschappelijk verkeer, kan de schade rechtstreeks op de veroorzaker worden verhaald. De kans is groot dat de veroorzaker hiervoor verzekerd is. Pas als het op basis van een verzwaarde zorgplicht redelijk is dat niet de patiënt maar het ziekenhuis voor de schade dient op te komen, heeft een claim richting ziekenhuis kans van slagen.
2. De patiënt lijdt zelf schade.
De polis biedt dekking voor de aansprakelijkheid van personen die namens het
ziekenhuis met de verzorging of begeleiding van de patiënten zijn belast (ook
mantelzorgers en vrijwilligers) voor schade die door de patiënt is geleden. Zoals therapeutisch fietsen met een afasiepatiënt of noodzakelijke behandeling van ziekenhuispatiënten in een nabijgelegen zwembad of sporthal.
- Externe verloskundigen
- Zijn externe verloskundigen meeverzekerd?
Externe verloskundigen dienen een toelatingsovereenkomst met het ziekenhuis te hebben gesloten. Ook moeten zij over een eigen beroepsaansprakelijkheidsverzekering beschikken, die tevens dekking geeft voor activiteiten binnen uw instelling.
- Incidenten melden
- Moeten incidenten in de patiëntenzorg altijd aan MediRisk worden gemeld? Wat gebeurt er dan mee?
Als de kans bestaat dat een incident tot een schadeclaim van de patiënt zal kunnen leiden, kunt u ervoor kiezen om de kwestie, in overleg met de ziekenhuisleiding, pro forma aan te melden bij MediRisk. Lees verder.
- Geleende apparatuur/hulpmiddelen
- Biedt de polis dekking voor schade aan geleende apparatuur/hulpmiddelen?
De verzekering dekt niet de aansprakelijkheid voor schade aan zaken die niet in eigendom aan het ziekenhuis toebehoren, voor zover deze zaken worden “vervoerd, bewerkt, behandeld, gehuurd, geleend, gebruikt of om welke andere reden dan ook onder opzicht van het ziekenhuis berusten”. In feite zijn deze zaken dan tijdelijk aan de bezittingen van het ziekenhuis toegevoegd. Het ziekenhuis oefent daarover een zo grote feitelijke macht uit, dat er sprake is van een 'quasi-eigenaarsrisico'. Deze gebruikelijke uitsluiting, bekend als de 'opzichtclausule', treft u in de meeste aansprakelijkheidspolissen aan. Voorbeelden zijn proefplaatsingen door de fabrikant van medisch elektronische apparatuur, of de van een ander ziekenhuis geleende fixateur. Het is goed dat het ziekenhuis zich van deze uitsluiting bewust is.
- Indirect aansprakelijk
- Erkennen we aansprakelijkheid als we een nota kwijtschelden?
Geven we indirect toe aansprakelijk te zijn als we een patiënt geen rekening sturen voor de behandeling na een iatrogeen incident met ernstige gevolgen voor de patiënt? Nee, als het ziekenhuis na een iatrogeen incident meteen adequate nazorg en – behandeling biedt, toont het daarmee aan goede zorg te leveren. Het niet versturen van een rekening in dit geval past daarbij. Wordt in zo’n situatie wel een rekening verstuurd dan leidt dat juist mogelijk tot escalatie. Door geen rekening te sturen geeft het ziekenhuis niet toe aansprakelijk te zijn of zich aansprakelijk te voelen.
- Informed consent
- Wat moet ik allemaal aan de patiënt vertellen?
U moet datgene vertellen wat een patiënt nodig heeft om een verantwoorde beslissing te nemen over zijn medische behandeling. Daarbij behoren de alternatieven, de kans op succes, de aard en de ernst van de ingreep als ook de duur van de ziekenhuisopname en de kans op complicaties. Hiervoor is geen algemeen geldend advies te geven om dat dit afhankelijk is van de aard van de ingreep. Zie ook “Complicaties”. Lees ook de MediRisk-brochure Informed consent: tips uit de schadepraktijk.
- Klachten via internet
- Als klachtenfunctionaris krijg ik steeds meer klachten via internet binnen. Een arts wilde laatst niet reageren op zo’n digitale klacht, omdat zij vreest hiermee haar beroepsgeheim te schenden. Wat moet ik nu?
Het bezwaar van de arts is niet onterecht. Op basis van alleen een e-mail staat niet vast dat de klager ook daadwerkelijk de patiënt is. Die e-mail beantwoorden met een medische inhoudelijke reactie kan een schending van het beroepsgeheim opleveren indien de reactie bij een ander dan de patiënt belandt. Het onvoldoende verifiëren van de identiteit van de klager kan de arts vervolgens verweten worden. Het verdient aanbeveling om online klachten altijd te verifiëren. Zo zou u de NAW-gegevens, geboortedatum, zorgpasnummer en consultdatum kunnen opvragen. De arts kan uiteraard verifiëren of de klacht inhoudelijk aansluit op het contact dat zij met de patiënt heeft gehad. Wijs de klager op de noodzaak van deze check, om zo diens privacy te waarborgen.
Overigens dient een dergelijke check ook bij een ontvangen schriftelijke klacht plaats te vinden.
- Melden van een claim
- Wanneer moet ik een (dreigende)claim melden?
In de polis staat vermeld dat ieder voorval waaruit een claim kan voortvloeien gemeld moet worden. In de polis staat vermeld dat ieder voorval waaruit een claim kan voortvloeien gemeld moet worden. Dit geldt vooral als uw instelling van verzekeraar wijzigt. De omstandigheden behoren dan bij de oude verzekeraar te zijn gemeld, wil men voor deze zaken nog dekking hebben. Bij een bestendige relatie tussen instelling en MediRisk kan volstaan worden met het melden van aansprakelijkstellingen en pro forma melding van ernstige incidenten. Ook een tuchtprocedure, klacht bij de inspectie of strafklacht kunnen aanleiding zijn om pro forma te melden. Vermeld in de brief altijd duidelijk dat het om een pro forma melding gaat.
- MIP-formulier en het medisch dossier
-
Hoor een MIP-formulier thuis in het medisch dossier?
Een medisch dossier dient betrekking te hebben op het geneeskundig (en aanpalend) handelen. Het moet dan ook alleen gegevens bevatten die relevant zijn voor de behandeling van de patiënt. Een MIP-formulier hoort hier niet bij. Het kan overigens wel nuttig zijn om van de melding een aantekening in het dossier te maken ten behoeve van eventuele andere behandelaars. Zij kunnen dan zien dat de juiste actie is ondernomen na een incident en de patiënt hierover bij eventuele vragen informeren. MIP-correspondentie moet dus, evenals klacht- en schadecorresponden-tie, buiten het medisch dossier worden bewaard. Het is MediRisk bekend dat ziekenhuizen soms een MIP-formulier meezenden bij de melding van een ernstige calamiteit aan de Inspectie voor de Volksgezondheid. Recent heeft een patiënt met een beroep de Wet Openbaarheid van Bestuur zo'n melding opgevraagd bij de Inspectie, en na een kort geding uiteindelijk ook gekregen.
- Nieuwe medewerker/waarnemer
- In een bestaande vacature is bij ons een nieuwe chirurg komen werken. Ook komt er binnenkort een waarnemer. Moet MediRisk daarvan in kennis worden gesteld?
De aansprakelijkheidsverzekering die het ziekenhuis bij MediRisk heeft afgesloten, geeft dekking voor de activiteiten van tot de instelling toegelaten medisch specialisten. Deze dekking is automatisch van kracht voor zover het werkzaamheden betreft die ten behoeve van de instelling worden verricht. De naam van de medisch specialist of de waarnemer behoeven dus niet aan MediRisk te worden doorgegeven.
- Onzorgvuldige keuring
-
Biedt de polis dekking voor schade die geleden wordt als gevolg van een onzorgvuldige keuring?
De MediRisk-polis geeft dekking voor door de keuring geleden personenschade, zaakschade en vermogensschade. Vermogensschade die door derden (zoals de opdrachtgever) wordt geleden valt buiten de dekking. VVAA biedt aan de eigen leden de mogelijkheid van een aanvullende verzekering voor vermogensschade, die door anderen dan de keurling zelf wordt geleden. Verzekerd is een bedrag van € 1.250.000,00 per aanspraak, met een maximum van € 2.500.000,00 per jaar. Er is geen eigen risico van toepassing. De verzekering is af te sluiten op individuele basis of als maatschap. Voor informatie of een aanvraagformulier kan contact worden opgenomen met VVAA Advies, (030) 247 47 89 of e-mail advies@vvaa.nl
- Operateur kiezen
- Mag een patiënt zelf zijn operateur kiezen ?
Een patiënt heeft het recht zelf zijn arts te kiezen en mag dus afspreken dat hij alleen door een bepaalde chirurg wordt geopereerd. Het ziekenhuis kan wel, als de chirurg (plotseling) verhinderd is, melden dat een andere arts kan opereren. De patiënt kan dan kiezen om de operatie alsnog door te laten gaan of uit te stellen totdat de gekozen operateur wel kan opereren. Lees verder.
- Personeelsactiviteiten
- Hoe luidt de dekking bij schade tijdens een personeelsactiviteit, zoals sportdag en sponsorloop?
De aansprakelijkheid van de instelling, de personeelsvereniging of andere interne organisatoren is meeverzekerd. Uitgesloten van dekking is schade met motorvoertuigen, vaartuigen of luchtvaartuigen. Een ongeluk zit overigens in een klein hoekje tijdens dit soort sport- en spelsituaties. Vaak zal sprake zijn van vrijwillige risicoaanvaarding, zodat aansprakelijkheid van de organisatoren minder snel aan de orde zal zijn. Soms kan een evenementenverzekering uitkomst bieden.
- Praktijkbeëindiging
- Na 22 jaar als vrij gevestigd medisch specialist heb ik mijn praktijk overgedragen. Ik meen dat ik altijd goed verzekerd was tegen medische beroepsaansprakelijkheid. Maar hoe zit dat na mijn praktijkbeëindiging?
Schadeclaims die na uw praktijkbeëindiging zouden worden ingediend naar aanleiding van vroegere werkzaamheden, zijn gedekt zolang het ziekenhuis bij MediRisk is verzekerd. Zou het ziekenhuis zich ergens anders gaan verzekeren, dan houdt de dekking op. Het ziekenhuis is er verantwoordelijk voor dat claims over de afgesloten periode alsnog worden verzekerd, bij MediRisk of de nieuwe verzekeraar. Indien de maatschap of de medische staf bij VVAA een collectieve aanvullende intramurale aansprakelijkheidsverzekering heeft afgesloten, heeft u na uw praktijkbeëindiging nog 20 jaar gratis dekking tegen dit soort risico’s. De schade dient echter veroorzaakt te zijn binnen de looptijd van de polis.
- Privé-klinische activiteiten
- Zijn privé-klinische activiteiten binnen het ziekenhuis automatisch meeverzekerd?
Onder de verzekeringsdekking vallen alle activiteiten die plaatsvinden ‘onder vlag’ van de verzekerde zorginstelling, dus ook activiteiten van privéklinische aard. Van uitbreiding of verzwaring van risico’s, zoals bij nieuwe activiteiten, moet de verzekeraar wel altijd van tevoren op de hoogte worden gesteld. Zo nodig wordt een clausule op de polis geplaatst. Gaat het om activiteiten van een aparte rechtspersoon, zoals een BV of stichting, dan kan de aansprakelijkheid worden meeverzekerd op de ziekenhuispolis. Voorwaarde is dat het ziekenhuis een deel van de zeggenschap over deze rechtspersoon uitoefent. Een aparte verzekering is nodig wanneer het ziekenhuis geen zeggenschap in de activiteiten heeft en de medisch specialisten geheel los van het ziekenhuis en voor eigen risico en rekening werkzaam zijn. U kunt in dat geval bij VVAA terecht voor advies.
- Schade aan auto
- Is de instelling aansprakelijk indien in de auto van een personeelslid, patiënt of bezoeker wordt
ingebroken of deze wordt beschadigd?
Tenzij de instelling zich uitdrukkelijk verantwoordelijk heeft gesteld voor de bewaking, is het ziekenhuis niet aansprakelijk voor inbraken in auto’s of andere beschadigingen aan eigendommen van derden. Het risico dat de eigenaar loopt, is immers niet anders dan bij het parkeren in een willekeurige winkelstraat. Er is geen reden om de instelling hierin een speciale zorgplicht op te leggen. Het kan overigens geen kwaad om voor alle duidelijkheid bij de toegang(en) tot het parkeerterrein een bord te plaatsen dat parkeren geschiedt op eigen risico.
- Toestemmingsformulieren en checklists
- Adviseert MediRisk het gebruik van toestemmingsformulieren en checklists?
De veronderstelling, dat de hulpverlener via een dergelijk formulier achteraf kan bewijzen dat de patiënt voldoende is geïnformeerd en toestemming heeft verleend voor de behandeling, berust op een misverstand. Juridisch gezien geeft een toestemmingsformulier zeker geen volledige vrijwaring. Lees verder
- Veilig incidenten melden
- Er is veel te doen rond ‘veilig melden’. Hoe gaat MediRisk om met incidentmeldingen?
MediRisk vindt het belangrijk dat instellingen kunnen leren van zaken die niet goed zijn gelopen. Het melden en analyseren van incidenten via het systeem voor Veilig Incident Melden (VIM) kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Dit systeem werkt echter alleen als melders zich ook echt veilig voelen om een incident bespreekbaar te maken. MediRisk belooft, net als de IGZ deed (Medisch Contact nr. 5, 2 februari 2007, p.184-186), om geen gebruik te maken van gegevens uit het VIM-systeem. Daar komt bij dat het VIM-traject uitsluitend bedoeld is voor interne kwaliteitsverbetering en verhoging van de patiëntveiligheid. Dat respecteren wij graag.
- Zelfmeetapparatuur
- Wat adviseert MediRisk op het gebied van zelfmeetapparatuur?
Door de recente ontwikkeling van zelfmeetapparatuur kunnen trombosepatiënten zelf hun bloedstollingstijd meten en de uitslag daarvan aan de trombosedienst doorgeven. Op basis van deze uitslag schrijft de trombosedienst de patiënt de benodigde dosering van de medicatie voor. De aansprakelijkheid die voor het ziekenhuis voortvloeit uit het gebruik van zelfmeetapparatuur wordt, binnen de geldende polisvoorwaarden, door de MediRisk-polis gedekt. Wel stellen wij enkele voorwaarden. Lees verder