Veelgestelde vragen: toestemmingsformulieren en checklists 

De veronderstelling, dat de hulpverlener via een dergelijk formulier achteraf kan bewijzen dat de patiënt voldoende is geïnformeerd en toestemming heeft verleend voor de behandeling, berust op een misverstand. Juridisch gezien geeft een toestemmingsformulier zeker geen volledige vrijwaring.

Daarbij komt dat de arts-patiënt relatie formeler kan worden, wat mogelijk tot argwaan bij de patiënt kan leiden. Een toestemmingsformulier kan tot een schijnzekerheid leiden. MediRisk beveelt het gebruik van toestemmingsformulieren dan ook niet aan, tenzij het electieve ingrepen betreft waarbij het informed consent van extra belang is, zoals bij cosmetische ingrepen. In die gevallen kunnen de formulieren mogelijk toegevoegde waarde hebben als hieruit niet alleen blijkt dát, maar ook wélke informatie is verstrekt. Denkt u hierbij aan specifieke risico’s en mogelijke complicaties. Echter bewijst het nog níet dat de patiënt de informatie ook heeft begrepen en op basis hiervan toestemming heeft verleend. Kortom, het formulier kan nooit in de plaats treden van het gesprek tussen arts en patiënt, maar is hooguit een aanvulling daarop.

MediRisk beveelt wel aan om bij de voorlichting gebruik te maken van hulpmiddelen zoals een checklist. In een checklist staat, bijvoorbeeld voor een bepaald ziektebeeld, aangegeven wat aan de patiënt moet worden verteld. Vaak kan worden aangevinkt of dit al is gebeurd en door wie dit eventueel moet gebeuren. Zeker wanneer de checklist is toegesneden op een bepaald ziektebeeld, kan deze dienen als geheugensteuntje voor de hulpverlener en als hulpmiddel ter ondersteuning van de communicatie.